IMO

Guidelines on Maritime Cyber Risk Management

De IMO-richtlijnen voor maritiem cyberrisicomanagement geven internationale handvatten voor het beheersen van cyberrisico’s binnen de scheepvaart. Ze zijn gericht op het integreren van cybersecurity in bestaande veiligheids- en risicomanagementprocessen, waaronder het identificeren van risico’s, het nemen van maatregelen, het monitoren en het reageren op incidenten.

Voor rederijen, scheepsbeheerders en andere maritieme partijen vormen de richtlijnen een belangrijk kader om cyberrisico’s als onderdeel van de totale operationele veiligheid te behandelen.

Internationale richtsnoeren (niet-bindende guidelines) van de International Maritime Organization (IMO)

Internationaal

Havenbeheerders
Logistiek & Transport*
Rederijen*
Maritieme dienstverleners
Nautische dienstverleners
Terminals & Overslag
Publieke partners*

NB1 Voor Logistiek & Transport: Alleen als de activiteiten daadwerkelijk een maritieme/scheepvaartcomponent hebben. Een wegtransporteur of spoorlogistiek bedrijf valt niet ineens onder IMO-cyberrichtlijnen.

NB2 Voor rederijen: de IMO Guidelines zelf zijn richtsnoeren, maar voor organisaties/schepen waarop de ISM Code van toepassing is, bestaat een veel sterkere koppeling: IMO Resolution MSC.428(98) verlangt dat cyberrisico’s passend in het Safety Management System worden meegenomen.

NB3 Voor publieke partners: kan inhoudelijk nuttig zijn voor havenautoriteiten en toezichthouders, maar meer kennis/richtlijn presenteren en niet als regelgeving waaraan de publieke partner rechtstreeks moet voldoen.

Oorspronkelijke richtsnoeren goedgekeurd in 2017 (MSC-Fal.1/Circ.3), deze is later herzien (o.a. Rev.2 in 2022 en Rev.3 in 2025)

Direct van kracht als richtsnoer na goedkeuring door de IMO-comités; toepassing via vlagstaten en bedrijven

De IMO‑richtlijnen richten zich op alle digitale en IT/OT‑systemen die een rol spelen in veilige scheepsoperaties. Dat betekent dat het toepassingsgebied veel breder is dan alleen “cyber‑IT”; het omvat ook maritieme operationele technologie.

“Rederijen / shipowners moeten cyberrisico’s opnemen in hun Safety Management System (SMS).

Ship managers, zowel technische als commerciële managers die verantwoordelijk zijn voor de dagelijkse operatie.

Schepen onder vlagstaten die IMO‑regels volgen

Maritieme dienstverleners. Bijvoorbeeld IT‑leveranciers, onderhoudsbedrijven, classificatiebureaus.

Haven- en terminaloperators; voor zover zij onderdeel zijn van de cyberketen van het schip (bijv. data‑uitwisseling, planning, ladinginformatie).

Charterers en logistieke ketenpartners; wanneer zij systemen gebruiken die invloed hebben op de veilige operatie van het schip.”

Formeel vrijwillig (guidelines), maar in de praktijk sterk richtinggevend en gekoppeld aan ISM‑Code en vlagstaat‑eisen

Mondiaal, voor de internationale zeevaartsector

Aanpak gebaseerd op risicomanagement: identificeren, beschermen, detecteren, reageren en herstellen; integratie van cyberrisico’s in bestaande veiligheids- en beveiligingsmanagementsystemen (bijv. ISM‑Code)

Richtlijnen benadrukken procedures voor rapportage en afhandeling van cyberincidenten binnen de organisatie; concrete meldplichten zijn afhankelijk van vlagstaat, klasse en andere regelgeving

Indirect via vlagstaten, classificatiebureaus en inspecties (bijv. controle of cyberrisico’s zijn geïntegreerd in het veiligheidsmanagementsysteem)

Audits, inspecties en SMS‑beoordelingen door vlagstaten en klassebureaus

Geen directe sancties vanuit de richtlijnen zelf; eventuele maatregelen volgen via vlagstaat‑ of klasse‑handhaving wanneer cyberrisico’s onvoldoende zijn geborgd